YAKIT TÜKETİMİ

 A- YANMAYA ETKİ EDEN  FAKTÖRLER  (İÇ) 1 – YAKIT DENETİMİ = Yakıt Akışı  , Basıncı , Filtresi ,Kalitesi 2- YAKIT BESLEME ŞEKLİ  =  Enjeksiyon , Karbüratör ( Tek Nokta , Çok Nokta ,Direk , Dolaylı ; Multijet Enjeksiyon , …) 3- MOTOR SOĞUTMASI = Sulu – Havalı Soğutma , Hava Alık (Giriş)  Denetimi  4- İÇ ATMOSFER…

ÜÇ TEKER ,ÜÇ LİTRE İLE 100 Km GİDER / ELIO MOTOR

Bir çok alanda iddalı olan ters üçgen (reverse trike) yapılı Elio P5 , arka arkaya (tandem) 2 kişilik ve fiyatı 6800 $.  0-96 Kmh hızlanması 9,6 saniye olan Elio üç teker araç , 2,8 litre ile 100 km yol gidebiliyor ,son hızı  ise saatte 160 km. 900 cc hacimde 55 hp güç üretebilen 3 silindirli…

SIEMENS ELEKTRİKLİ UÇAK (Siemens Electric Aircraft)

Siemens birkaç gün önce havacılıkta güç / kg oranlı  bir uçuş rekoru kırdı.  Siemens’ in daha önceki çalışması olan seri hibrit  (range extender / menzil artırıcılı hibrit)  hafif uçak , Avrupalı EADS ve Diamond beraberliğinde idi. 70 kw elektrik motoru ve 30 kw   Austro Engines üretimi rotary jeneratör  kullanılan sistem 2011 de ortaya çıkmıştı. Diamond  36…

SAKSIDA ATMACA YETİŞTİRİCİLİĞİ (Bir Atmacanın Günlüğü )

    Nisan ayının en güzel yanlarından biriside lalelerin topraktan uyanışı.Kış boyu ne kadar ayaz yerse baharda o kadar güzel uyanıyor , dertsiz husasız  büyüyor laleler. Bir gün laleri kontrol etmek için cam kenarına gittiğimde lalelerin koparılmış olduğunu gördüm.Refleks olarak yukarı  ve aşağı kata baktım,kot 3 le beraber 11. katta olduğumuz aklıma geldi ,kafamı kaşıdım…

Akü Terimleri

CA (CRANK AMPER)  =    (32 °F )0 °C ‘ de Marş basma akımıdır. ( 30 sn  1.2 volt hücre gerilimine  kadar)

CCA (COLD CRANK AMPER)  =  ( 0 °F ) −18 °C ‘de Soğuk marş basma akımıdır. ( 30 sn  1.2 volt hücre gerilimine kadar)

MCA (MARİNE CRANK AMPER) = Cranking amper ile aynıdır C.A = M.C.A 

HCA (HOT CRANK AMPER) =   ( 80 °F ) 27 °C ‘de  Sıcak marş basma akımıdır. ( 30 sn 1.2 volt hücre gerilimine kadar)

Dune Buggy (Plaj Böcüğü)

Amerikalı mühendis Bruce F. Meyers’ın   Volkswagen böcek üzerine fiber gövde giydirerek yaptığı rekreasyon  1960 ‘lardan bu güne dek  sempati duyulmaya devam ediyor.Tüm Buggy  araçlara ilham olan bu tasarım ; Çöl , sahil , plaj , kum arabası isimleri ile de anılıyor.

MITSUBISHI FUSO CANTER ECO HİBRİT

Daimler şirketinin % 80 hissesini 2005 yılında aldığı Mitsubishi Fuson Kamyon ‘un Japon teknolojisi ile ürettiği 2. nesil hibrit kamyonet , % 23 e kadar  yakıt ekonomisi vadediyor. 2010 dan sonra üzerine çalışılan sistem mimarisi seri hibrit .Elektrik motoru aynı zamanda jeneratör.Toyota prius ile çok yakın yapıya sahip Kamyoneti biraz daha detay inceleyelim; Motor: Mitsubishi üretimi…

Keseli Arabalar (KAraba)

Tekerlekli sandalyeler ,akülü hali ile engelli insanlarımızın hayatını bir dereceye kadar kolaylaştırabiliyor.Akülü sandalyelerin işlerliği , belediyenin ve yerleşimin arazi yapısı- imkanları dahilinde etkili olabiliyor.Daha fazla yaşam alanı ve sınırlanmamış bir hayat  söz konusu ise  doğru teşhis; keseli arabalar…

Akülü yada aküsüz tekerlekli sandalyelerle entegre çalışabilecek otomobiller  keseli arabalara nazaran  daha hantal , ayrıca kişiye özel gaz fren v.b eklemeler ise oldukça pahalı.

Macar- Amerikan ortaklığı Kenguru CAR , sadeliği ve ekonomikliği birleştirebilmiş çok iyi bir örnek.(KLD one drive) Direk tahrik motorlu modelleri öncesi alttaki araç  10.000 $ dolar civarı idi  (2 x 2 kw kayış tahrik ) ve araç trafik  güvenliği açısından soru işaretleri ile doluydu.

Spiral Akü ( Sarmal Akü / Orbital Akü)

Spiral  aküler 1999 yılından bu güne starter akü özelliklerinden daha fazlasını veriyor.
Günümüzde aküler marş basmanın ötesinde; ısınma , soğutma , dinamik kontrol  ,ses – görüntü sistemleri , vinç , sensörler, ,hidrolik , elektrohidrolik ekipmanlar,start stop sistemlerinin enerji ihtiyaçlarını da karşılıyor. Artan bu anlık enerji ihtiyacı sonucunda da tasarımcılar spiral batarya gibi bir çözümde karar kıldı.

DAF Variomatic

Yerli otomobil üretme maceramıza örnek olabilecek ,farklı yaklaşımlarla üretilen araçları incelemeye devam edelim…

Ülkemizde otomotiv yan sanayinin çok geliştiği sürekli vurgulanır.Fakat yerli tahrik grubu ürünü ve üreticilerini ( Tümosan , Hattat  dışında) pek bilmeyiz.Aktarma (şanzuman / transmisyon ) teknolojileri ,  motordan sonra otomotivin katma değeri en yüksek 2. veya 3. sırasını işgal ediyor.İnceleyeceğimiz örnek , günümüz Hindistan pazarına yakın olsa da girişim , segment  ,üretim, işletme maliyetlerine çok iyi örnek olduğu için dikkatle incelenmesi gerek.

Aktif Kontrol / Elektrikli Amortisör / Elektrohidrolik Amortisör

Önceki yazımızda , direksiyon kontrolünde ; hidrolikten elektrohidrolik ve elektrik motorlu kontrole doğru bir geçiş olduğuna değinmiştik.Amortisör – Vibrasyon kontrolünde ise  hidrolikten , elektrohidrolik sisteme doğru geçiş görünüyor.
   ABD ‘de lineer motoru ve amortisörü birleştirme fikri 1980′ lerde çalışma olarak başlamış ve 1990′ larda patentlenmiş 2000’ li yıllarda Bose ürünü olarak Lexus LS 400  araçta karşımıza çıkmıştı.

Elektrik Destekli Direksiyon EDD / ESP / EPAS / MPDS / EHPS

Electric Steering Power  (ESP) 
Electric power assisted steering (EPAS)
Motor driven power steering (MDPS)
Electro hydraaulic power steering (EHPS)

Ağır zeminde ,düşük hızlarda,ağır taşıtlarda tekerlekleri kol gücü ile döndürmek imkansız hale geldiği için motordan alınan mekanik güçle hidrolik sistem kullanılarak direksiyona ekstra güç verilip sorun çözülür.Fakat sistemin sürekli çalışması yakıt tüketimini artırır ve sistem kabadır.
Teknoloji ve kontrol yöntemleri gelişip ucuzladığı için ,elektrik motorları otomotivin her parçasında kendine yer buldu.Yüksek teknolojili motor ve kontrol yöntemleri sayesinde hidrolik direksiyonlardan elektrik destekli direksiyon sistemlerine geçiş arttı.Peki nedir bu elektrikli direksiyon sistemleri ?
Direksiyon simidine bağlı mil (rod) , kramyer dişli – sağ sol mil (rack & pininon) sistemine redüktörlü bir elektrik motorunun dahil edilmesidir.Elektrik motoru ,direksiyon milinin herhangi bir yerine , kramyer dişli bölgesine yada kramyer dişlinin sağ ve sol kısmına bağlanabilir.

Modifiye Şanzıman (Buton Vites / Paddle Shifters)

Amerikada  araçlara uygulanan modifiye, hayal gücü ve teknoloji odaklı ilerliyor.Havalı körüklerle dans eden araçlar ,paint brush teknikleri ve diğerleri …

El ile kumanda edilen vites geçişlerini; hidrolik , pinomatik yada elektriksel olarak kumanda etmek teknik açıdan çok zor değil .

Üç Teker ( Trike / Reverse Trike)

Trafikte sorumsuz bencil araç kullanmak o kadar yaygın ki , araç kültürümüz de buna bağlı olarak şekilleniyor. 3 tekerlekli araçlar bundandır yolda barınamıyor.3 tekerlekli araçlara dair bilgimiz ,tecrübemiz ve nostaljik anılarımız eski triportörler ile sınırlı.

Kamyonet / otomobil /motorsiklet gruplarında karşımıza çıkan bu araçlar ; chariot / tuk tuk / tripoter / trike / reverse/ trike isimleri ile de anılıyor.

Hibrid UTV Pazarı Hareketleniyor (American Sportworks – Badboy Buggy – Huntve -Stealth – Titan)

American Sportworks ‘un 4 yıl önce piyasaya sürdüğü hibrit UTV’ler  yeni markalarla değişik bir rekabet içinde buldu kendini.Sistem mimarisi  ön tekerde mc person tek redüksiyon transmisyon arka tekerde ise benzinli motor  cvt şanzıman ile sunulmakta.

Üretim Tekniği Olarak Otomotivde Perçin Kullanımı

Sanayi devriminden itibaren çelik montajı perçin yöntemi ile yapılıyordu.
Dönemim en büyük ( hareketli ve sabit yapıları ) gökdelenler, köprüler , gemiler ,trenler, denizaltılar, titanic  hep bu yöntemle yapıldı. Bu durum 2. dünya savaşı dönemine kadar sürdü.

Perçinle montajın başlıca avantajları;

– ESTETİK
– ESNEKLİK
– ERGNOMİ
– EKONOMİKLİK
– PRATİKLİK
– SÖKÜM
– BAKIM
– HIZ   

Repülsiyon Motorlar ve Elektrikli Araçlarda Kullanımı (Repulsion Motors&Electric Tram,Tramcar,Tramway,Trolleybus)

Repulsion motorlar bir asırdan fazla zaman önce icat edilmiştir.İndüksiyon motor olmasına rağmen ,rotoru dc motor gibi sargılıdır ve rotordan mekanik olarak hız ve devir kontrolü yapılır.
Yukarıdaki şemada görüldüğü gibi fırçalar hareketlidir ve kutuplanma yönü değiştiğinden yön değişir.Hız ise reostadan kontrol edilir.

Akülü Hizmet Araçları /AkHAr

Elektrikli araçların petrol türevi yakıtlı araçlara (1904) yenilmesinden sonra ( tam ) elektrikli araçların sınırlı kullanımı öğrenildi ve  üreticilerce kulvarı belirlendi.

Hava alanları , Gar , Tersaneler , Terminaller , Garajlar
Kapalı -açık spor alanları
Hastaneler
Piknik alanları,Mesireler , Kamp alanları
Fuar Alanları
Depo Ardiyeler
Fabrikalar
Otel – Konaklama 
Park – Bahçe
Mahalle içi …….. gibi   trafiğin ve yolların çerçevelendiği alanlarda büyük kolaylık sağlayan akülü araç üreticilerinden en önemlisi Taylor-Dunn ‘un hizmet araçlarını sizler için derledik.

Hesaplı Araç (Locost Car) / HAraç

Locost araçlar , Low – Cost (düşük – maliyetli) kelimelerinden türetmedir.Tasarım olarak Roadster (lotus seven) dizaynları temel alınmıştır.

Araç üç ana aşamada üretilir.
1. Aşama
Hurda yada çıkma otomobilin ; motor , aktarma , direksiyon , amortisör ,sinyalizasyon ,direksiyon v.b parçaları (gövde hariç) 1000 + dolara temin edilir.

Seri (Uyartımlı) Doğru Akım Motorları ve Elektrikli Araç Uygulamaları

Basit hali ile dönmenin meydana gelmesi için bir öteleyen (endüktör) bir ötelenene (endüvi) ihtiyaç vardır.
Elektrik enerjisi ilk olarak endüktöre gelir ve burada bir manyetik alan(kuvvet) meydana gelir ,hem bu manyetik alan hemde manyetik alanın meydana geldiği sargı sabittir.Endüktörün çıkışından endüvi de beslenmektedir.Endüvi bobini ise rulmanlı haraketli olup manyetik alanı endüktörün tersi yöndedir.
Bu gerekçelerle motor mili dönmeye başlar.360 derece dönme sonunda uçlar değiştiği için manyetik alanın yönüde değişir.

Paralel / Shunt / Şönt (Uyartımlı) Doğru Akım Motorları ve Elektrikli Araç Uygulamaları

Seri ve paralel motorun Armatürü bir enerji kaynağından uyartılmasına (beslenmesine) rağmen neden seri motora seri motor denilirken paralel motora paralel uyartımlı motor denmektedir ?
Seri uyartımlı motor sargıları aynı akım hattınından beslendiğinden yabancı literatürde bu motora (series wound) series motor denilir.
Paralel uyartımlı motor sargıları ise ayrı akım hattından beslenir .Bu yüzden paralel uyartımlı motora yabancı literatürde Sepex motor (seperately excited) denmektedir.Aynı motoru tanımlamak için Shunt / Shunt Wound motor da denmektedir.
Biz ise rotorunda (armatüründe) sabit mıknatıs , indiksiyon kısa devre çubuğu gibi mıknatıslanmaları olmayan bakır sargılı armatürlü motorları Seri / paralel uyartımlı motor olarak adlandırıyoruz. (tabiki üniversal motorları ayrı bir başlıktadır). Dilimizdeki diğer kullanımları ise Şönt (Shunt ) , paralel D.C  Motordur.

Elektrik Motorlarında Soğutma

Bir iletken telden elektron akışı olduğunda elektronların hareketinden dolayı iletken tel ısınır.Akım geçen yerde : iletken , yarıiletken, devre elamanı yada makine her ne olursa olsun ısınmadan dolayı direnç artar.Direnç artışı performansın düşmesine ve fiziki değişimlere ( genleşme – erime – kopma ) sebep olur.
Elektrik motorlarında ani çalışmada , kararlı çalışmada , yüksek performansda yada belirlenen gücün üstüne çıkmak için (güç aşırma – over clock) soğutma yapılır.

SPIRA Köpük Araba (Honey Comb & Foam Car)

Ekonomik araç üretmenin temel prensibi yalınlık olsa da kimi zaman yüksek teknoloji , yeni teknik ve metaryaller ile de sonuca ulaşılabiliyor. Şasi ve kaplama malzemesi olarak bal peteği (honey comb) ; hafif , dayanımı yüksek bir malzeme . Honeycomb ve ekonomik montaj tekniği ile araç seri üretimini daha da mümkün kılıyor.

Spira 3 tekerlekli araç , yukarıdaki saptama ve sonuçları karşılamış gibi görünüyor.

Elektrikli ve benzinli Spira ,şehiriçi ulaşımda can-para-mal-yakıt kayıplarını en aza indirgeme amacıyla üretilmiş.

Bambu Araba (Bamboo Car)

Oto üretiminde mucize bitki kenevir lifinin sağlamlığı ,pamuk ve alt ürünlerinin kullanım alanının genişliği derken bambudan bahsetmesek olmazdı.

Nasıl ki bölgelere göre ev yapım malzemeleri değişiklik gösteriyorsa ülkelere – iklim bitki örtüsüne göre tarımsal ürünler ve bunların özelliklerine göre kullanım alanı da değişiklik götseriyor.

Bambunun antibakteriyel olması , boyama işleme kolaylıkları, çabuk yetiştirme özellikleri,bambuyu tekstil alanında artık göz dolduran malzeme haline getirdi.

Giydirme de kaplama da ve kompozit panel üretiminde liflerinin kullanılabilirliği bambuyu oto sanayi için altenatifler tablosuna yazdırdı diyebiliriz.

Pamuk Araba Trabant (Cotton Car/Trabi)

İhtiyaç ve Yokluk = Pamuk Araba Trabant

Fenol reçine ve lifli malzemelerin birleşmesi 1930 ‘lu yıllarda deneylenerek duroplastı (durability + plastik ) ortaya çıkardı. Otomobillerde duroplast kullanımı ise 1937 de başladı .( Audi DKW F7 – F8 .. )

Çokkurtaran

  Doğal afetler , yaz yangınları , sel , heyelan , ani mevsim değişiklikleri , deprem , insan elinden olsun olmasın her türlü felaket durumunda cankurtaran hızır acil araçlarının hemen hepsi ya tek yada çift hastaya hizmet verecek şekilde tasarlanmış.Sahra hastaneleri , konteyner yaşam odaları ,seyyar muayenehane, seyyar kan bağış aracı , seyyar sağlık ocağı v.b hizmet araçlarımız ve tecrübemiz çok olmasına rağmen çoklu cankurtaranımız bulunmamakta.

Kenevir Araba (Hemp Car)

Şu an dünyamızdaki ekonomik düzen, petro – kimya ve demir – çelik oyun kurucularının koyduğu kurallarla çerçeve edilmiş durumda . Hoş ! en büyük demir çelik üreticileri Ukrayna – Hindistan olduğunda bu sefer de emtia fiyatları yerde gezer hale geliyor .Çin son 2 senedir çelik tüketimini düşürdü gibi bir sonuca bağlanıyor konu…

Neyse biz öze dönelim.

Otomotiv üretim düzenin kıvılcımını ateşleyen kişi Henry Ford işgüzarlığı olmalı ; Henry Ford onlarca ülkede T model aracı seri üretime geçirerek kitlelere otomobili ulaştırdı .Devamında ekonomik krizler – arz talep dengesizlikleri – bölgesel kaoslar – özgürlük savaşları derken kıyamete doğru yol alır bulduk kendimizi.