Akü Terimleri

CA (CRANK AMPER)  =    (32 °F )0 °C ‘ de Marş basma akımıdır. ( 30 sn  1.2 volt hücre gerilimine  kadar)

CCA (COLD CRANK AMPER)  =  ( 0 °F ) −18 °C ‘de Soğuk marş basma akımıdır. ( 30 sn  1.2 volt hücre gerilimine kadar)

MCA (MARİNE CRANK AMPER) = Cranking amper ile aynıdır C.A = M.C.A 

HCA (HOT CRANK AMPER) =   ( 80 °F ) 27 °C ‘de  Sıcak marş basma akımıdır. ( 30 sn 1.2 volt hücre gerilimine kadar)

ÇEVİRME KAPASİTESİ (REVERSE CAPACITY )=  Akünün kullanım yerine ve amacına  göre ( starter max.  %20  – Traksiyoner max. % 80) deşarj edip  tekrar % 100 şarj edilip kondisyonlu şekilde kullanım sayısı.

Oto / starter akülerde : Şarj deşarj çok değişken olduğu için 2-3 yıl kullanım olarak verilir.

Stasyoner akülerde : Çevre ısısı ve kullanım zorluğu belirleyici faktör olduğu için 5-10 yıl ömür beklentili    verilir.

Traksiyoner akülerde : (D.O.D deep of discharge ) derin deşarj sayısı diye tarif edilir.Akü teknolojisine ,kalitesine ,vibrasyona ,ısıya bağlı olarak % 80 maksimum derin deşarjda  300-1500 kullanım (döngü / cycle).

REZERV KAPASİTESİ  (RESERVE CAPACITY) =  27 °C ‘de 25 Amperi verebilme süresi (dakika) 

LA  (LEAD ACID )  =  Kurşun asit  akü

SLA  ( SEALED LEAD ACID ) = Kapalı tip kurşun asit akü

FLA  (FLOODED LEAD ACID) = Taşmalı – sulu (bakımlı) kurşun asit akü

VRLA ( VALF REGULATED LEAD ACID) =  Valf regüleli kurşun asit akü.Şarj ve deşarj sırasında gaz çıkışını önlemek için hücrelere sızdırmazlık sağlayan (% 99) yapı. (bakımsız tip akü)

AGM (ABSORBED GLASS MAT ) = Fiber glass (cam elyaf) ile pozitif ve negatif plakaları ayran sistem. (Bakımsız tip akü)

JEL (GEL ) AKÜ = Elektroliti sulu değil  (jöle ,krem  v.b kıvamda )  jel şeklinde olan  bakımsız akü.

HÜCRE / GÖZ ( CELL) VOLTAJI = Kullanım yeri ve amacına göre  ; (boş) 1,6 -1,75 volt minimum , (dolu)  2,45 -2,58 volt maksimum dur.

1 Hücre ,nominal 2volt kabul edilir  .Örnek  : 2 volt x 3 hücre = 6 volt     2 volt x 6 hücre = 12 volt 

(Cutoff voltage ) Kesme voltajı şeklinde de belirtilir.Örneğin Oto akülerinde 10,5 ve 14,5 volt.

C / K  FAKTÖR  = Genellikle stasyoner akülerde ve traksiyoner akülerde kullanılan bir terimdir.Saate bağlı olarak aküden çekilen akımın süresi  – oranıdır.

Traksiyoner akülerde  C/5,C10,  C/20,C100 (K/5,K10, K/20,K100) Stasyoner akülerde C/10 ( K/10) süre – oranı verilir.

Süre uzadıkça ,düşük süreye göre  akım verme kapasitesi artar .Örneğin T105 Trojan akü ;  C5 ‘de 185Amper  , C10 ‘da  207Amper verir.

EXPENDED METAL (GENİŞLETİLMİŞ METAL )=  Akımın en rahat yol aldığı yer  yüzeydir.Metal yüzeyinin geniş olması akımın yüksek olmasını sağlar . Performans artar.

Tüm akülerde su ,asit ,plastik kutu aynı olduğu için kurşun asit plakaların yapısı – kimyasal özellikleri ve separatör gibi parçalarının ar-ge ‘si ile  akü kalitesi yükseltilmeye çalışılır.

Kurşun  plakaların yapısında gümüş kalsiyum gibi malzemeler kullanılabilir  yada nano teknoloji ile  özellikleri iyileştirilebilir.

Kurşun plakaların fiziksel özellikleri  ile çalışılarak   yer – ağırlık -enerji oranları iyileştirilebilir.Örneğin Spiral wound ,Thin metal  ,Tubular Plate ,Thin Plate .

Separatörler parça kopmalarını tutacak şekilde tasarlanabilir , yer -ağırlık-enerji oranları kazanılır.Örneğin plastik separatör yerine daha ince ve uygun separatör olarak fiber glass kullanılabilir (A.G.M).

Akünün gaz reaksiyonu kontrol altına alınarak bakım problemi , bakımdan kaynaklanacak asit  yoğunluk (gravity) problemleri ve zehirli gaz çıkışı sorunlarının önüne geçilebilir (V.R.L.A). 

Son olarak Elektrolit kimyasal ile çalışma yapılarak iyileşme sağlanabilir. Örneğin Sulu / Jel.

(Bu madde de  açıklanan akü teknolojileri üreticilerin kalite- patent – çalışma- arge-ürge konularıdır.)

İÇ DİRENÇ (SELF RESISTANCE) = Tüm pil ve akülerde, kullanılan metalden kaynaklı iç dirençtir.Akü iç direnci ne kadar az ise kendi kendine deşarjı o kadar uzun sürer ve akım değerleri o kadar iyidir.Akü rafta durdukça kendi kendini yer.Akülerin 2 aydan fazla  rafta kalmamasına dikkat edilmelidir. (uygun sıcaklıkta).

SÜLFAT -SÜLFATLAŞMA = Akü şarj deşarj sırasında, elektrolitik sıvı ve plaka yüzeyleri arasındaki kimyasal alışverişin kötü hale gelmesidir.

Kurşun plakalarda kristalleşmiş yapılar diyebiliriz.Pozitif plaka – separatör -negatif plaka sıralamasında şişme fiziksel bozulmaya sebep olur.Şarj ve deşarj da tutarsızlıklar olur.Akü gelgit akıllı  ,verimsiz ,saçma çalışır.

KURU AĞIRLIK = Elektrolitsiz  (saf su + asit ) akü ağırlığı.

YAŞ AĞIRLIK = Elektrolitli   (saf su + asit ) akü ağırlığı.

SLI ( STARTING -LIGHTING-IGNITION ) =  Başlatıcı , aydınlatma ,marş basma özellikli akü.

ÇİFT AMAÇLI AKÜ / DUAL PURPOSE /  RECREATIONAL VEHICLE (RV) BATTERY   / MARİN -YAT -KARAVAN AKÜSÜ = Enerji depolama ,süreli enerji kullanımı ve starter  özellikli  akülerdir.

HİDROMETRE / BOMETRE = Elektrolitteki Asit  yoğunluğunu (gravity)  ölçen alet.

STARTER AKÜ = Oto aküsü.

STASYONER / UPS / STORAGE / TELEKOM AKÜSÜ =  Enerjinin depo edilip kesinti olduğu durumlarda kullanılır.Genellikle çalışma süresi 30 dakikaya kadar hesaplanarak seçilir.Sürekli tampon şarjda tutulur.Traksiyoner akülerin bir kaç diş altıdır.Tasarım ömürleri 5-10 senedir.

TRAKSİYONER / DEEP CYCLE AKÜ =  Derin deşarj özellikli , yüksek akımı uzun süre veren akülerdir. (golf araçları)

TRAKSİYONER CER TİPİ = Her hücre akü gibi üretilir, sistem voltajına göre hücreler seri bağlanır ,kasa içerisine yerleştirilir.Plaka yapısı çok güçlüdür.Forklift v.b araçlarda kullanılır.  

MİNİ TRAK / SEMİ TRAK AKÜ= Cer tipi traksiyoner akülere yakın derin deşarj akülerdir. (golf araçalrı)

ISIL / TERMAL BATARYA = Depolamanın 20 sene ve üstü olduğu ,yüksek sıcaklıkta çalışabilien , füze , roket  , güdümlü mühimmatlarda kullanılan askeri bataryalardır.

SOLAR AKÜ = Traksiyoner akü özelliklidir.

START STOP AKÜ = Starter akülerin daha  dayanıklı  versiyonudur.Marş akımını daha sık verip daha sık şarj deşarj olan akülerdir.

MARİN / YAT AKÜSÜ = Marş basma ve enerji  depolayıp kullanmaya uygun çift amaçlıdır.Diğer akülerden belirgin farkı 45-60 derece meyilde hücrelerin elektrolitsiz kalmamasıdır (deniz dalgaları ).Sızdırmazlık ve gaz çıkışı önemlidir. V.R.L.A – A.G.M- JEL gibi teknolojiler kullanılır.

TANK AKÜSÜ = Düşük ve yüksek sıcaklık farkının çok olduğu  -30 °C  -45 °C  ile  + 50 °C +65 °C ortam sıcaklarında çalışmaya uygun yüksek mukavemetli akülerdir.

DENİZALTI AKÜSÜ = Su altında egsoz gazı problemi olmayan  ,dizel motordan daha sessiz  elektrik motoru  kullanılır.Elektrik motorunun hareket enerjisi ve  denizaltı enerjisi için kurşun asit aküler kullanılır. Denizaltılar ,dizel motorlardan elde edilen mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirerek  akülerde depo eder.Dalış sırasında akü ağırlıkları avantaj olsa da kütle verimlilik oranını etkiler.Gelişmiş ülkeler yakın zamanda bu aküler yerine lityum akü teknolojilerine geçecektir.

BAKIMLI AKÜ = Hücre kapakları gaz çıkışına ve taşmaya müsade ettiği için elektrolit seviyesi ve çalışma eğimi kontrol altında tutulmalıdır. Yüksek akım, derin deşarj  ve akü iç basıncının yüksek olduğu yerlerde kullanımı daha makuldur.(Elektrikli araçlar)

YARI BAKIMLI AKÜ = Elektrolit seviyesi gözlenebilen,  renk değiştiren, müdahale edilebilir akülerdir.

BAKIMSIZ AKÜ = Gaz çıkışı (%99) engellenen  dolayasıyla su kaybının olmadığı ,bakım gerektirmeyen aküdür (V.R.L.A).

AYIRICI / SEPERATÖR (SEPERATOR) = Pozitif ve negatif plakaları birbirinden ayıran ayırıcıdır.Plakalardan kopan parçaları tutması da önemlidir.

POZİTİF PLAKA = Ana maddesi kurşun olan alaşımlı  ızgara metal  üzerine aktif madde olarak kurşundioksit kaplanarak oluşan plaka.

NEGATİF PLAKA = Pozitif plakadan farklı olarak aktif maddesi  kurşundur.

AKTİF MADDE = Pozitif ve negatif plakaların kaplanmasında kullanılan macun.

ELEKTROT = + ve -kutuplar.

GÖSTERGE / İNDİKATÖR (INDICATOR) = Elektrolit seviyesi yada hücrenin gözlenebilmesini sağlar.

ELEKTROLİT = Saf su sülfirik asit karışımı sıvıdır.Reaksiyon sonucu su kaybı ( bakımlı akülerde ) olacağı için su seviyesi kullanım şartlarına göre gözlenerek müdahale edilmelidir.

KUTUP BAŞI (TERMINAL) =  + Ve –  Elektrot çıkışlarının  bağlantı kısmıdır.Standartlara göre vidalı ,kelepçeli ,somunlu ,v.b olabilir.Bağlantı sonrası gres yağı ,vazelin gibi  bir koruyucu ile kaplanarak  oksitlenmeden  korunmalı ,plastik kapakla kapatılmalıdır.

 

            Önder   DALGIÇ 

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s