Paralel / Shunt / Şönt (Uyartımlı) Doğru Akım Motorları ve Elektrikli Araç Uygulamaları

Kavramlar – Tanımlamalar
Seri ve paralel motorun Armatürü bir enerji kaynağından uyartılmasına (beslenmesine) rağmen neden seri motora seri motor denilirken paralel motora paralel uyartımlı motor denmektedir ?
Seri uyartımlı motor sargıları aynı akım hattınından beslendiğinden yabancı literatürde bu motora (series wound) series motor denilir.
Paralel uyartımlı motor sargıları ise ayrı akım hattından beslenir .Bu yüzden paralel uyartımlı motora yabancı literatürde Sepex motor (seperately excited) denmektedir.Aynı motoru tanımlamak için Shunt / Shunt Wound motor da denmektedir.
Biz ise rotorunda (armatüründe) sabit mıknatıs , indiksiyon kısa devre çubuğu gibi mıknatıslanmaları olmayan bakır sargılı armatürlü motorları Seri / paralel uyartımlı motor olarak adlandırıyoruz. (tabiki üniversal motorları ayrı bir başlıktadır). Dilimizdeki diğer kullanımları ise Şönt (Shunt ) , paralel D.C  Motordur.

A -İÇ ŞEMASI

ıu

B – YAPISI ve YOL VERİLMESİ
Endüvi ve Endüktör sargıları birbirinden farklıdır. Kabaca endüktör(stator) akımı endüvi (rotor) akımının %10–15’i kadardır dolayısıyla endüvi kesiti endüktör kesitinden daha kalındır.

Elektrornik kontrol olmadan basit yol verme yapacak olursak aşağıdaki prensip şemasını kullabiliriz. Şekle dikkat edilecek olursa endüktör – stator sargısının az akım çekmesi için kullanılan direncin daha büyük olduğu görülecektir.

2

C -PARÇALARI
Parçaları dc seri sargılı motorlarla aynıdır.Tek farkı aşağıda görüldüğü gibi alan sargısı (endüktör /stator) kalınlıklarındadır.

3

D – GRAFİKLER4

56

E – FRENLE BESLEME (Regenerative Brake)

Paralel (shunt- sepex) motorlarda endüvi kısmının bağlantısı ve gücü endüktörden ayrı yapıldığından kontrol devresinden elektrik üretmek kolaydır. Elektrikli araçlarda fren anında motor dinamo olarak çalışmaya başlayıp aküye enerji verecektir.
Bir diğer avantajı ise motor dinamo olduğunda mekanik fren etkisi de yapacaktır yani 2 fren aynı anda devreye girmiş olacaktır.Tabiki dinamo freni mekanik frene göre daha yumuşak olur.
Yokuş aşağı durumlarda mekanik frene bağlı switch ayrılarak yokuş aşağı yol alma boyunca (içten yanmalı olmadığından gaz kesilir) yine enerji üretilebilir.

Yukarda bahsi geçen durumlar göz önüne alınarak değişen duruma göre motorun jenerator olarak devreye girip çıkması basit şekilde sağlanabilir.
Toyota pirus gibi gelişmiş bir araçta durumlar dijital olarak otomatize edilip sürücü panelinde verilmiştir.

8

F – ELEKTRİKLİ ARAÇLARDA KULLANIMI
Devirlerinin değişimi yüke göre az (ihmal edilir) olduğu için başlangıç yada yokuş kalkış torku fazla istenen yerlerde uygun değildir.Buna rağmen kullanılmak isteniyorsa aynı uygulamadaki seri motora göre daha yüksek güçlü tercih edilmelidir.
Örneğin seri motor kalkışta , yük çekerken yada yokuş çıkarken hızı düşecek yüksek akım çekip yüksek tork üretecektir; Paralel motor ise sabit devirli olduğu için sabit tork üretecek yokuş – yük – kalkış anlarında daha geç cevap verecek zorlanacak yada duracaktır, buna karşın seyir halinde daha kararlı yüksek hızda çalışacaktır.
Genellikle 2 / 4 Kişilik personel taşıma amaçlı (golf-shuttle-nev-lsv )araçlarda kullanılır.

Gem Car

9

10

Kewet Buddy

11

Itiselectric Dynasty

12

ÜRETİMİ DURMUŞ ve ÜRETİME GEÇMEMİŞ BİRKAÇ ÖRNEK
FORD THINK NEV (Neighborhood)

13

14

CHRYSLER PEAPOD 

15

BOMBARDIER NEV

1617

ZAP CARS

18

Zap truck 72 Volt sistem

19

ZENN CAR

20

 

Önder DALGIÇ

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s